首页 » 睡眠科普 » 【】

Chiều 22.3,ừvachạmnhỏđếnẩuđảgiữađườngNhiềungườimấtkiểmsoátvìáplựckẹ vụ xô xát giữa một tài xế xe ôm công nghệ và người đi bộ tại giao lộ Mai Chí Thọ - Nguyễn Cơ Thạch (TP.HCM) nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, gây chú ý vì chỉ xuất phát từ một va chạm nhỏ. Không phải là trường hợp cá biệt, nhiều vụ việc tương tự cho thấy khi áp lực giao thông gia tăng, những mâu thuẫn rất dễ leo thang thành ẩu đả giữa đường.

Gần đây, mạng xã hội cũng lan truyền đoạn clip ghi lại cảnh hai tài xế xảy ra mâu thuẫn rồi lao vào đánh nhau trên đường Hải Thượng Lãn Ông (phường Chợ Lớn, TP.HCM), khiến một người bị chảy máu đầu. Vụ việc xuất phát từ chuyện không nhường đường, sau đó cả hai xuống xe ẩu đả giữa đường, gây mất an ninh trật tự và ảnh hưởng giao thông.

Tuy nhiên, đây không phải là những trường hợp ẩu đả duy nhất xảy ra trên đường mà trước kia từng có nhiều vụ việc tương tự và kết quả có người bị xử lý hình sự vì một phút thiếu kiềm chế của người tham gia giao thông.

Chọn cách đối thoại, ứng xử văn minh

PGS-TS Trương Văn Vỹ, chuyên gia về xã hội học tội phạm, giảng viên Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG TP.HCM bày tỏ: "Ở các thành phố lớn như TP.HCM, tình trạng kẹt xe, mật độ giao thông đông đúc… dẫn đến những va chạm trên đường phố là điều thường xuyên xảy ra, ai cũng có thể bắt gặp". Chuyên gia phân tích khi xảy ra va chạm, mâu thuẫn trên đường phố dẫn đến có nhiều trường hợp hai bên chưa kịp chọn cách đối thoại đã lập tức đối đầu bằng nắm đấm và vũ lực.

Đó chắc chắn không phải là cách giải quyết vấn đề tốt nhất. Thậm chí, những hành vi bộc phát còn ảnh hưởng đến tính mạng người khác, khiến bản thân trở thành người phạm tội.

Tuy nhiên, nhiều người đã chọn cách dùng vũ lực, lý do vì sao?. Theo ông Vỹ, đầu tiên có thể nói đến áp lực cuộc sống ở các thành phố lớn rất cao. Ông lấy ví dụ, ở TP.HCM mỗi buổi sáng vào giờ cao điểm đi học, đi làm và giờ tan tầm, đường phố rất đông đúc, ai cũng muốn đến cơ quan đúng giờ, kịp giờ đón con…

"Con người phải lao ra đường, hối hả và căng thẳng… vì thế nên khi xảy ra va chạm, họ có thể mất bình tĩnh. Chọn cách giải quyết như thế nào là tính cách, hiểu biết và sự giáo dục của mỗi người", ông Vỹ nói.

ẢNH: PHAN DIỆP

Dưới góc độ tâm lý về văn hóa ứng xử trên đường hiện nay, thạc sĩ Nguyễn Phước Cát Phượng, đồng sáng lập doanh nghiệp hỗ trợ tâm lý Menthy cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc một người tham gia vào hành động xô xát, bạo lực trên đường.

Nhìn bên ngoài chúng ta dễ nhận thấy việc mật độ giao thông đông đúc, thường xuyên kẹt xe có thể gây ảnh hưởng đến tâm lý người tham gia giao thông, khiến một số người bị ức chế, dẫn đến việc dễ mất kiểm soát hành vi khi có điều không mong muốn xảy ra trên đường và dẫn đến xô xát, hành hung người khác.

Ở một khía cạnh khác, tình hình kinh tế xã hội đang có nhiều khó khăn cũng tạo ra nhiều căng thẳng hơn cho người dân, dẫn đến việc tâm lý chất chứa dồn nén nhiều cảm xúc khó chịu. Trong trạng thái đó, khi gặp thêm bất kỳ một kích thích nào khác nữa bên ngoài dễ khiến một số người bùng nổ cảm xúc dẫn đến các hành vi gây hấn.

Theo một nghiên cứu tổng quan năm 2022, mức độ tắc nghẽn cao có liên hệ đến sự gia tăng căng thẳng và lo âu của người tham gia giao thông. Việc tắc nghẽn giao thông có thể dẫn đến cảm giác bực mình, cáu gắt và cảm giác rằng mình đang bị lãng phí thời gian, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần. Các nghiên cứu chỉ ra rằng những người thường xuyên trải qua tình trạng kẹt xe nói rằng họ có mức độ căng thẳng tâm lý cao hơn.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Cũng theo thạc sĩ Phượng, các nghiên cứu tâm lý học đã chỉ ra rằng bạo lực có thể lây lan thông qua nhiều cơ chế khác nhau như học tập xã hội, lây lan cảm xúc, củng cố hành vi… Không những hành vi xô xát có tính lây lan, mà cả thái độ thờ ơ đứng nhìn không can thiệp cũng có tính lây lan.

Ngoài các nguyên nhân như trên, vẫn phải để tâm đến các nguyên nhân thuộc về cá nhân như người có tính khí hòa nhã hay tính khí nóng nảy có cách cư xử khác nhau khi gặp phải chuyện xung đột; hoặc một người có khả năng điều tiết cảm xúc tốt cũng khó có các hành vi gây hấn hơn… Những nguyên nhân cá nhân này hình thành một phần từ khí chất bẩm sinh của một người kết hợp với quá trình giáo dục của gia đình, nhà trường và văn hóa chung của xã hội.

"Mỗi cá nhân phải tự thấu hiểu, học cách thông cảm"

PGS-TS Trương Văn Vỹ cho biết hiện nay tại nhiều trường học đã tổ chức những buổi chia sẻ về kỹ năng tham gia giao thông cho học sinh. Tại đó, nhà trường đã mời cán bộ CSGT, chuyên gia đến trò chuyện, đưa ra những tình huống cụ thể để hướng dẫn các em. Những bài học giúp học sinh sớm nhận thức được cách xử sự văn minh khi tham gia giao thông.

Theo tìm hiểu của phóng viên Thanh Niên, một số trường mẫu giáo ở TP.HCM có hướng dẫn trẻ cách kiềm chế cơn giận. Ở đó, giáo viên sẽ hướng dẫn các em ngồi ngay ngắn, nhắm mắt và tập hít thở sâu. Mỗi lần có xảy ra mâu thuẫn giữa các học sinh, giáo viên ngồi cạnh các em, nhắc nhở các em bình tĩnh, hít thở đều để kiềm chế cảm xúc nóng giận.

Để có "kỹ năng về cách ứng xử có văn hóa", ngoài nhà trường, cộng đồng hay các cơ quan chức năng, ông Vỹ nhấn mạnh vai trò quan trọng của gia đình giúp trẻ nhỏ hình thành nhân cách tốt đẹp từ sớm. Cha mẹ phải dạy dỗ các con, là tấm gương thực hành để các con noi theo. Khi trẻ lớn lên, trải qua nhiều môi trường học tập, lao động khác nhau, những bài học dần dần sẽ bồi đắp cho các em về văn hóa ứng xử.

Sau cùng, cộng đồng, các cấp chính quyền sẽ có thêm những bài học tuyên truyền, giúp nâng cao ý thức, nêu rõ tác hại, hậu quả khó lường về những hành vi ứng xử thiếu văn hoá. "Những giải pháp đều mang tính tổng hợp, khái quát, điều quan trọng nhất là mỗi cá nhân phải tự thấu hiểu, học cách thông cảm, chia sẻ thậm chí là nhường nhịn để trau dồi kỹ năng ứng xử có văn hoá", chuyên gia Vỹ nói.

Trong khi đó, chuyên gia tâm lý bày tỏ mọi người cần giữ bình tĩnh và xử lý tình huống thấu đáo là một kỹ năng quan trọng, đặc biệt trong thời buổi hiện nay khi áp lực xã hội và sự căng thẳng có thể dẫn đến phản ứng tiêu cực.

Do đó, chuyên gia tâm lý nêu một số giải pháp với cá nhân như: luôn chuẩn bị tâm lý trước khi ra đường và thu xếp công việc để bản thân không rơi vào tình huống vội vàng, dễ dẫn tới thêm căng thẳng. Đồng thời, nâng cao ý thức và kỹ năng khi tham gia giao thông để giảm thiểu tai nạn, va chạm.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Các cá nhân luyện tập khả năng giữ bình tĩnh, quân bình nội tâm thông qua việc điều tiết cảm xúc và quản lý hành vi trong các sinh hoạt thường ngày, không chờ đến khi có xung đột mới luyện tập thì đã muộn. Nhất là kiên nhẫn xếp hàng ở những nơi công cộng; động chậm lại một chút mỗi khi thấy mình quá vội vã (ăn quá vội vã, đi quá vội vã…); tập thiền hoặc các bài tập hít thở mỗi ngày; tập dừng bản thân lại khi nhận ra mình đang có nhiều cảm xúc mạnh; khi xô xát xảy ra, nếu thấy bản thân mất bình tĩnh và có quá nhiều cảm xúc mạnh, bạn cần chủ động hít thở sâu kết hợp với đếm số cho đến khi nào thấy bản thân bình tĩnh hơn.

Trong trường hợp có chai nước hoặc khăn lạnh, hãy rửa mặt và lau mặt để giúp điều tiết cảm xúc tốt hơn. Nếu cần hãy tạo khoảng cách giữa mình với mọi người để tránh xảy ra xung đột đáng tiếc.